Д витамины 80 хувь нь нарны хэт ягаан туяаны үйлчлэлээр арьсан дор нийлэгждэг бол үлдсэн хувийг бид хоол хүнснээс авах боломжтой байдаг. Өдөр бүхэн биеэ наранд шарж, хангалттай Д витаминыг биедээ хуримтлуулах боломжгүй бөгөөд бидэнд ганц гаргалгаа байгаа нь хоол хүнс болон нэмэлтээр Д амин дэмийг авах билээ.
Д витамин гэж юу вэ?
Д витамин гэхээр бид шууд л яс, эрхтний үйл ажиллагаатай холбож ойлгодог. Гэхдээ тус амин дэм нь хүмүүсийн түгээмэл ойлголтоос давсан олон эерэг нөлөөг дотор эрхтэн, биеийн ерөнхий эрүүл мэндэд үзүүлж байдаг аж. Д витамин нь тархи, зүрх судас, хөх, нойр булчирхай, түрүү булчирхай, бүдүүн гэдэсний эд эрхтэнд байрлан тэдгээр эрхтнүүдийн хэвийн үйл ажиллагааг зохицуулагч гүүр нь болж байдаг. Үүнээс гадна зүрх судасны үйл ажиллагааг дэмжиж, дархлааны системийг бэхжүүлж, бодисын солилцоог зохицуулж, сэтгэл хөдлөлийн байдалд нөлөөлдөг болохыг дурдах хэрэгтэй. Харин тус аминдэмийн дутагдал нь рахит, ясны сийрэгжилт, шүдний цооролт, халдварт өвчин, зүрх судасны өвчин зэрэг эрүүл мэндийн янз бүрийн асуудал үүсгэдэг байна.
Д витамины төрөл
Хүнсний болон хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүнд Д аминдэм хоёр үндсэн төрөл байдаг:
- Эргокальциферол (витамин D2) нь Д аминдэмийн ургамлын хэлбэр бөгөөд ихэвчлэн мөөг, мөөгөнцрөөс гардаг. Ихэнх жороор олгодог витамин D бүтээгдэхүүн нь D2 витамин агуулдаг.
- Холекальциферол (витамин D3) нь нарны гэрэлд өртсөний дараа таны биед үйлдвэрлэдэг Д аминдэмийн төрөл юм. Загасны тос, өндөгний шар, зарим төрлийн мөөг зэрэг хүнсний бүтээгдэхүүнээс авч болно.
1. Д витамины тухай баримтууд
- Д аминдэмийн дутагдал нь хорт хавдар үүсгэдэг. Стероид гормонууд нь биологийн олон процесст оролцдог бөгөөд хэдэн зуун гентэй харилцан үйлчилдэг тул тэдгээрийн дутагдлын эмнэлзүйн тодорхой дүр зураг байдаггүй /үе мөч өвдөх, байнга ханиад хүрэх зэрэг шинж тэмдгүүдийг дурдаж болох юм/. Мөн Д витамины дутмагшил нь хорт хавдрын эсийн хөгжилд нөлөөлөх боломжтой аж. Таван жилийн өмнө Япончуудын хийсэн судалгаагаар Д аминдэмийн дутагдалгүй үед хорт хавдар үүсэх магадлал 25-30 хувиар буурдаг гэх дүгнэлт гарчээ.
- Наранд ч хангалттай гарч, амин дэмээр баялаг хоол хүнс ч их идэж байгаа мөртлөө Д витаминыг хэтрүүлээд уугаад байна уу даа гэхчлэн санаа зовох хэрэггүй. Хүний биед илүүдэл витамин үүсэхээс сэргийлдэг байгалийн механизм байдаг тул витамины хэрэглээгээ багасгах шаардлагагүй юм.
- Нар хамгийн сайн тусдаг Эквадор улсад зуны бүтэн гурван сар наранд биеэ шараад ч та бүтэн жилийнхээ Д витамины хэрэгцээг биедээ нөөцөлж авч чадахгүй. Учир нь хэт ягаан туяаны хортой нөлөөллөөс бие махбодыг хамгаалдаг мелатонин даавар нь илүүдэл Д витамины үйлдвэрлэлийг идэвхгүй болгодог механизмтай юм. Тиймээс тогтмол наранд гарч байж л Д витамины тэнцвэрт байдлыг хадгалах боломжтой.
2. Хэрхэн Д витаминыг биедээ авах вэ?
Д витамины хэрэглээ хүн бүрийн хувьд харилцан адилгүй ч, насанд хүрсэн хүн өдөрт 600ОУН, хүүхэд 400ОУН, ахмад настнууд 800ОУН хэмжээний Д витаминыг авах шаардлагатай. Ингэхдээ та арьсаар дамжин биед нийлэгжиж буй Д витамин, хоол хүнснээс авч буй хэмжээ мөн өдөр тутамдаа ууж хэрэглэж буй нэмэлт витамины хэмжээг тооцоолж үзэх хэрэгтэй. Судалгаанаас үзэхэд Монгол улсын нийт иргэдийн 80 орчим хувь нь Д витамины дутагдалтай бөгөөд зайлшгүй нэмэлтээр витамин ууж, балансыг тэнцвэржүүлэх шаардлагатай аж.
Өдөр тутамдаа Д витамины авах хэмжээг хэрхэн тооцоолох вэ?
Та дурын эмнэлэгт очиж цусаа шинжлүүлж, биедээ байгаа д витамины хэмжээг тодорхойлж аваарай.
- Цочмог дутагдал – 20ng/ml-ээс бага
- Хангалтгүй – 20-30ng/ml
- Хэвийн – 30ng/ml болон түүнээс дээш
Эмнэлгээс хариугаа хүлээн авсны дараа биедээ шаардагдаж буй витамины хэмжээг энгийн томьёогоор тооцоолж болно.
Амин дэмийн тунг хэмжих IU /international unit/ гэх хэмжээг ОУН /Олон улсын нэгж/ хэмээн тэмдэглэв.
ОУН=40x (75-(шинжилгээгээр гарсан ng/ml дүн)x(биеийн жин кг))
Жишээ нь: 40x(75-18)x70. Нийт: 159.600 ОУН
Гарсан дүн нь таны биед дутагдсан Д витамины хэмжээ бөгөөд үүнийг хэдэн өдөрт нөхөж авахаас шалтгаалж өдрийн тоондоо хувааж, өдөрт авах Д витамины хэмжээг тодорхойлж болох юм.