Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын Боргүвээ 5 дугаар багийн иргэн Д.Мандах жимсний мод үржүүлгийн чиглэлээр 13 дахь жилдээ тууштай хөдөлмөрлөж байна. Тэрээр өөрийн хөдөлмөрөөр нутаг орны хөрс, цаг уурт тохирсон жимсний модыг нутагшуулж, үржүүлэн, иргэдийг чанартай суулгацаар хангахын зэрэгцээ эрүүл хүнсний хэрэглээг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмрээ оруулж байгаа юм. Түүнтэй жимсний аж ахуй эрхлэх болсон түүх, туршлага, цаашдын зорилгын талаар ярилцлаа.
–Танд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Жимсний мод үржүүлгийн ажлаа хэзээнээс эхлүүлсэн бэ?
-Би 2013 оноос жимсний мод тарьж эхэлсэн. Үүнээс өмнө хүнсний ногоо тариалдаг байлаа. Анх чацаргана, бөөрөлзгөнө, үхрийн нүд, давжаа алим зэрэг цөөн төрлийн жимсээр эхэлж байсан. Харин жил ирэх тусам туршлага нэмэгдэж, хүмүүсийн эрэлт хэрэгцээ өөрчлөгдөхийн хэрээр тарьж буй жимснийхээ төрлийг олшруулсан.
-Одоо ямар төрлийн жимс, жимсний мод үржүүлж байна вэ?
-Одоогоор манай талбайд 13 төрлийн жимсний мод, бут ургаж байна. Бөөрөлзгөнө, хар, улаан, цагаан үхрийн нүд, чацаргана, алим, чавга, гүзээлзгэнэ, “Хөх далайн элс” зэрэг жимс тариалж байна. Мөн гоёлын модноос буйлс зэрэг хэд хэдэн төрлийг үржүүлдэг.
Сүүлийн жилүүдэд бөөрөлзгөнө хамгийн эрэлттэй болсон. Тиймээс энэ жимсний талбайгаа нэмэгдүүлж, цаашид тонн тонноор нь ургац авах зорилготой ажиллаж байна.
-Их хэмжээний ургац авахад хамгийн хүндрэлтэй зүйл нь юу байдаг вэ?
–Жимсний аж ахуй бол маш их хөдөлмөр шаарддаг ажил. Ургац арвин авахын тулд жилийн дөрвөн улиралд тасралтгүй арчилгаа хийдэг. Өвөл болохоос өмнө бүх модоо хучиж хамгаална. Дээрээс нь бууцаар дарж, хүйтнээс хамгаална. Хавар нь буцаагаад онгойлгоно. Зун нь усалгаа, хог ургамалтай тэмцэнэ. Ургац хураах үеэр ч гараар түүдэг болохоор маш их хөдөлмөр ордог.
Гэхдээ хөдөлмөрлөсний үр шимээ харахаар бүх ядаргаа мартагддаг.
-Бөөрөлзгөнийг онцлон түлхүү тарьж байгаа шалтгаан юу вэ?
-Бөөрөлзгөнө хүний эрүүл мэндэд маш тустай жимс. Байгалийн антибиотик гэж хүртэл нэрлэдэг. Амин дэм, антиоксидантаар баялаг учраас хэрэглээ нь жилээс жилд нэмэгдэж байна. Тиймээс энэ жимсийг илүү ихээр тариалж, үржүүлэхийг зорьж байгаа.
Мөн хар үхрийн нүд ч маш их эрэлттэй болсон. Витамин С-ийн агууламж өндөртэй учраас хүмүүс их сонирхож байна.
-Сүүлийн үед шинээр нутагшуулж байгаа жимс бий юу?
-“Хөх далайн элс” гэдэг шинэ төрлийн жимсийг тариалж, үржүүлж эхэлсэн. Энэ нь хүний биед маш хэрэгтэй, амин дэм ихтэй жимс. Манай орны хөрс, цаг агаарт дасан зохицох боломжтой гэж үзэж байгаа учраас үржүүлгээ өргөжүүлж байна.
Мөн гүзээлзгэний тариалалтаа эхлүүлээд байгаа.
-Танай аж ахуйн талбай хэр хэмжээтэй вэ?
-Манайх бараг нэг гектар орчим талбайд жимсний аж ахуй эрхэлдэг. Жимсээ боловсруулж чанамал хийдэг. Гэхдээ ихэнх ургацаа компаниудад нийлүүлдэг. Мөн жимсний суулгацаа худалдаалдаг. Иргэд ихэвчлэн жимс нь ургадаг, чанартай суулгац авах сонирхолтой байдаг.
-Суулгац сонгохдоо иргэд юуг анхаарах хэрэгтэй вэ?
-Юуны өмнө нутаг орны хөрс, цаг уурт тохирсон сортыг сонгох хэрэгтэй. Дараа нь эрүүл, чанартай суулгац авах нь хамгийн чухал. Түүнээс гадна зөв арчилгаа хийж чадвал мод бүр ургац өгдөг. Усалгаа, бордоо, тайралт, өвлийн хамгаалалт гээд бүх зүйл чухал байдаг.
Сайн суулгац өөрөө хангалтгүй. Арчилгаа сайн байж гэмээнэ үр шимээ өгнө.
-Цаашдын зорилго юу вэ?
-Жимснийхээ төрлийг улам олшруулж, үржүүлгээ өргөжүүлэх хүсэлтэй. Тонноор нь ургац хураадаг аж ахуй болохыг зорьж байна. Мөн хуримтлуулсан туршлагаа залуу хүмүүстээ өвлүүлж, жимсний аж ахуй эрхлэх сонирхолтой хүмүүст зөвлөгөө өгч, хамтдаа хөгжүүлэхийг хүсдэг.
Мод тарина гэдэг зөвхөн нэг өрхийн хэрэгцээг хангах тухай асуудал биш. Байгаль орчноо хамгаална, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлнэ, эрүүл хүнс үйлдвэрлэнэ, ирээдүйдээ хөрөнгө оруулалт хийж байгаа хэрэг юм.
-Ярилцсанд баярлалаа.
Эх сурвалж: Монцамэ агентлаг
