Алт, зэс, газрын тос зэрэг байгалийн ихэнх баялаг өөрийн гэсэн үнэ цэн, мөнгөөр үнэлэгдэх зах зээлтэй бол усны тухайд тийм биш. Ус бол хүн төрөлхтний хувьд үнэт баялаг хэдий ч мөнгөн дүнгээр бодитоор үнэлэгдэж байгаагүй, хэн нэгэнд өмчлөгдөөгүй онцгой шинж чанартай “гайхал” билээ.
Ийм онцгой шинж чанартай ус нь улс орны эдийн засгийг хөгжүүлэх, нийгэмд баялгийг бий болгох, хүний эрүүл мэндийг хамгаалахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг учир бид усны талаар, түүний шинж чанар, хэрэглээ, хязгаарын талаар танин мэдэж, хайрлаж, хамгаалах нь нэн чухал.
Дэлхий дахинд хэрэглэж буй нийт усны 69 хувийг хөдөө аж ахуй, газар тариалангийн усалгаа, 19 хувийг аж үйлдвэрлэл, 12 орчим хувийг хотын оршин суугчдын унд, ахуйн хэрэглээнд ашиглаж байна.
Монгол Улсын Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн дагуу ус ашигласны төлбөрт 45-аас 48 тэрбум төгрөг жил бүр улсын төсөвт төвлөрдөг.
Гэвч бид хэрэглэсэн усныхаа дийлэнхийг дахин боловсруулахгүйгээр шууд урсган хаяж буй нь дэндүү үрэлгэн хэрэг.
Хаягдал ус дахин цэвэршүүлэх нь байгаль орчноо хайрлан хамгаалж, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд ихээхэн ач холбогдолтой. Тэр тусмаа нүүрсхүчлийн хий болон хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулахад гол үүрэг гүйцэтгэх юм. Мөн хөгжиж буй орнуудад бохир ус ундандаа хэрэглэснээр булчин задрах тахал, цусан суулга, хижиг, халдварт саа өвчнөөр хэдэн зуун мянгаараа өвчилж буй нь харамсалтай. Тиймээс хаягдал усыг зөв ашиглах нь байгаль орчинд төдийгүй хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалах чухал алхам болно.
Усыг дахин ашиглах нь тогтвортой хөгжлийн зорилгод нийцэх төдийгүй эдийн засаг, санхүүгийн хувьд олон давуу талтай. Хөгжингүй орнуудад хэрэглэж буй усныхаа 70 хүртэлх хувийг дахин цэвэршүүлэх дэд бүтэц, санхүүгийн нөөц боломж буй бол хөгжиж буй орнуудад энэ үзүүлэлт дөнгөж 8 хувьтай байгаа юм.
Ус дутагдаж, усны чанар муудсанаар булчин задрах өвчин, гэдэсний хижиг, туулга зэрэг ходоод гэдэсний замын өвчин болон халдварт өвчин нэмэгдэх аюултай. Мөн ус хомсдсоноор хараагүй болох аюултай бөгөөд нүдний халдвар, тахал, уяман өвчнийг үүсгэж болзошгүй юм. Усгүй л бол амьдрал үгүй гэдгийг тэд сайн мэддэг.
Зөвлөгөө
Айл өрх, албан байгууллагууд ундны ус зөөх, хадгалахдаа зориулалтын бус савыг ашиглах нь түгээмэл. Энэ нь усны чанар, хүний эрүүл мэндэд олон сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Тиймээс ган, хөнгөн цагаан, төмөр, зэс, шил, шаазан, шавар сав суулга хэрэглээрэй.
“Ус бол дундаршгүй баялаг” хэмээн бодсоор хайр гамгүй урсгах уу? Эсвэл усны хомсдлын тухай албаныхны мэдээ мэдээллийг үндэслэн яг одоо хэмнэх үү?
Энэ бидний сонголт. Нэг жинсэн өмд хийхийн тулд 10 мянган литр ус ашигладаг тухай тооцоолол бий. Зөвхөн усаа хэмнэхээс гадна ус ихээр зарцуулдаг хуванцар эд зүйлс худалдан авахгүй байх, цаасаа хэмнэх, ундны усыг маш ихээр ашигладаг тул “fast fashion” буюу чанар муутай хямд хувцас удаа дараа авахгүй байх нь чухал юм.
Эх сурвалж: https://unread.today/