Азийн бүс нутгийн хүнсний зах зээлд 2026 оны байдлаар будаа болон улаан буудайн нийлүүлэлт олон хүчин зүйлийн нөлөөгөөр тогтворгүй байдалд орж эхэлжээ. Үүнд уур амьсгалын өөрчлөлт, геополитикийн зөрчил, бордооны хомсдол, экспортын бодлогын өөрчлөлт зэрэг гол хүчин зүйлс нөлөөлж байна. Олон улсын шинжээчдийн үзэж байгаагаар энэ нөхцөл байдал нь богино хугацааны савлагаа биш, харин системийн эрсдэлийн шинжтэй болж байна.
Сүүлийн судалгаануудын дагуу El Niño дахин идэвхжих магадлал өндөр байгаа нь Өмнөд болон Зүүн Азийн будаа үйлдвэрлэлд ноцтой эрсдэл үүсгэж байна. Дэлхийн хэмжээнд зарим бүс нутагт будааны ургац 20–50 хувь хүртэл буурах эрсдэлтэй гэж Дэлхийн Банк анхааруулжээ.
Энэ нь ялангуяа Энэтхэг, Филиппин, Индонез, Тайланд зэрэг орнуудад илүү хүчтэй нөлөөлөх төлөвтэй байна. Хэт халалт, ган гачиг, тогтворгүй борооны улирал нь тариалалтын мөчлөгийг алдагдуулж байна. Үүний улмаас тариаланчид бордоо, усалгааны хэрэглээгээ бууруулахад хүрч байгаа нь ургацын чанарт шууд нөлөөлж байна.
Энэтхэг улс дэлхийн будааны экспортын ойролцоогоор 40 хувийг дангаараа бүрдүүлдэг тул тус улсын бодлого дэлхийн зах зээлд шууд нөлөөлдөг.
2023–2024 онд Энэтхэг тодорхой төрлийн будаа экспортод хязгаарлалт тогтоосон нь дэлхийн зах зээл дээр үнийн хэлбэлзэл үүсгэсэн. Хэдийгээр 2025 онд зарим хязгаарлалтыг цуцалсан ч, дотоодын нөөцөө хамгаалах бодлого хэвээр байна. Үүний улмаас импортлогч орнууд урьдчилсан нөөц бүрдүүлэх хандлагатай болсон.
Энэтхэгийн агуулах дахь будааны нөөц 2026 оны байдлаар түүхэн дээд түвшинд хүрсэн ч экспортын бодлого тогтворгүй хэвээр байгаа нь зах зээлд тодорхойгүй байдал үүсгэж байна.
Азийн хүнсний зах зээлд будаа болон улаан буудайн нийлүүлэлтийн тогтворгүй байдал нь гурван гол хүчин зүйлээс шалтгаалж байна:
- Уур амьсгалын өөрчлөлт (El Niño, ган гачиг)
- Геополитикийн зөрчил ба экспортын хязгаарлалт
- Үйлдвэрлэлийн зардлын огцом өсөлт
Эдгээр хүчин зүйлс нийлснээр Азийн хүнсний аюулгүй байдал ирэх жилүүдэд илүү эмзэг болох эрсдэлтэй байгааг олон улсын байгууллагууд анхааруулсаар байна.
Эх сурвалж: https://www.reuters.com/, https://www.worldbank.org/ext/en/home
