Эрүүл хүнийг хамгийн жаргалтай хүн гэж ярьдаг. Гэвч бид жаргалтай амьдрахыг хүсэнгээ буруу хооллодог. Эд хөрөнгөтэй болохыг хүсэнгээ залхуурдаг. Үр хүүхэддээ хамгийн сайн сайхан ирээдүйг хүсэнгээ идэж буй хоол хүнсэнд нь анхаардаггүй. Ходоод хогийн сав биш тул идсэн хоол бүр бидний эрүүл мэнд, гоо сайханд нөлөөлж байна. Мөн хүүхдүүдийн суралцах болон насанд хүрэгчдийн ажиллах бүтээмжийг бууруулсаар…
“Дэлхий дээр бактери, вирус, шимэгч хорхой, хорт химийн бодисоор бохирдсон хоол хүнс хэрэглэсний улмаас жил бүр 600 сая гаруй хүн /дэлхийн 10 хүн тутмын нэг нь/ өвдөж, 420 мянган хүн нас бардаг. Бага, дунд орлоготой орнуудад баталгаагүй хүнсний бүтээгдэхүүнээс болж жил бүр 110 тэрбум ам.долларын бүтээмж, эмчилгээний зардал алдагддаг. 5-аас доош насны хүүхдүүд хоол хүнсээр дамжих өвчний 40%-ийг үүрч, жил бүр 125 000 хүүхэд нас барж байна. Хүнсээр дамжих өвчин нь эрүүл мэндийн тогтолцоог хүндрүүлж, улс орны эдийн засаг, аялал жуулчлал, худалдаанд сөргөөр нөлөөлж нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд саад учруулж байна гэж ДЭМБ-ын судалгаанд дурджээ. Иймд хүнсний аюулгүй байдалд анхаарах улс орнуудын тоо жилээс жилд нэмэгдэж байна. Мөн сүүлийн жилүүдэд цар тахал дэгдэж, улс орнуудад геополитикийн асуудал хурцадсаны улмаас 829 сая хүн өлсгөлөнд нэрвэгдлээ.
2022 оны 05 дугаар сарын 13-нд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” үндэсний хөдөлгөөнийг санаачлан эхлүүлж байгаагаа Улсын Их Хурлын чуулганы индэр дээр зарласан. Ингэснээр бид эх орондоо “Хүнсний хувьсгал” хийж, эрүүл, аз жаргалтай үндэстэн болох эхлэл тавигдав.
Энэ хүрээнд “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдлыг хангах талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 36-р тогтоолыг Улсын Их Хурал баталж нийт 1.7 их наяд төгрөг төсөвлөхөөр болоод байна. Энэ бол үндэсний аюулгүй байдлыг хангахад нөлөөлөх чухал үйл явдал, түүхэн шийдвэр юм.
Учир нь хортой бактери, вирус, шимэгч хорхой, химийн бодис агуулсан аюултай хоол хүнс нь суулгалтаас эхлээд хорт хавдар хүртэл 200 гаруй өвчин үүсгэдэг. Ялангуяа нярай, бага насны хүүхдүүд, өндөр настан, өвчтэй хүмүүст нөлөөлж, өвчин, хоол тэжээлийн дутагдлын харгис мөчлөгийг бий болгож байна.
Хүнсний хангамж, аюулгүй байдлыг хангах нь дан ганц Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам, эсвэл ганцхан төр засгийн ажил биш. Үүнд Бодлого боловсруулагч, хууль, эрх зүйн орчныг бүрдүүлэгч, төрийн бүх шатны, бүх салбарын байгууллага, үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч гээд хамтын үүрэг хариуцлага юм. Иймд “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” үндэсний хөдөлгөөний үйл ажиллагааг хариуцсан Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын Хүнсний төсөл, хөтөлбөр хариуцсан ажлын алба УИХ-ын 36-р тогтоолыг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний танилцуулгыг хамтран ажиллах төрийн 20 гаруй байгууллагад танилцуулаад байна.
Тус ажлын албыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Үйлдвэр, үйлчилгээний бодлогын зөвлөх Ч.Даваабаяр ахалж буй бөгөөд:
- Хүнсний төсөл, хөтөлбөр хариуцсан албаны Ахлах референт Д.Цэвээндорж
- Хүнсний төсөл, хөтөлбөр хариуцсан албаны референт О.Дамдиндулам
- Хүнсний төсөл, хөтөлбөр хариуцсан албаны Гадаад харилцааны мэргэжилтэн Р.Будмаа
- Хүнсний төсөл, хөтөлбөр хариуцсан албаны Хэвлэлийн ажилтан Б.Урантуяа, Б.Хулан нарын бүрэлдэхүүнтэй уулзалтуудыг зохион байгууллаа.
УИХ-ын 36-р тогтоол нь монгол орон даяар “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” үндэсний хөдөлгөөн эхэлснийг баталгаажуулж, иргэдийн дундах эргэлзээг арилгасан. Өөрөөр хэлбэл тус тогтоолд 5 жилийн хугацаанд гол нэрийн 19 нэр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүнээр дотоодын хэрэгцээгээ хангаж, холбогдох асуудлуудыг өргөн хүрээнд шийдэх тухай тодорхой заасан байдаг. Нийт 5 зорилт, 42 үйл ажиллагааны чиглэл, 114 хэрэгжүүлэх арга хэмжээнээс бүрдэж, хамтарч хэрэгжүүлэх байгууллагуудыг ч нарийн хуваарилж өгсөн.
“Хүнсний хувьсгал”-ын гал ноцох эсэх нь бидний эв нэгдэл, хамтын ажиллагаанаас хамаарна
Манай улсын хүнсний салбарт дэд бүтэц, техник технологи, санхүү, хөрөнгө оруулалт, үйлдвэр, үйлчилгээ, эрдэм шинжилгээ, лабораториуд гээд маш олон шийдвэрлэх ёстой асуудлууд байгааг уулзалт хийсэн байгууллагууд онцоллоо. Мөн монгол хүн бүрийн эрүүл, жаргалтай ирээдүйн төлөө “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” үндэсний хөдөлгөөнийг дэмжиж, онцгойлон ач холбогдол өгч ажиллахаа илэрхийлж байв. Ийнхүү дэлхий дахинд албан бусаар өрнөж буй “Хүнсний хувьсгал”-д Монгол Улс албан ёсоор нэгдэн, манлайлж эхэллээ.
Цаашид төрийн бус байгууллагууд, үйлдвэрлэгчид, олон улсын байгууллагууд гээд уулзалтын цуваа үргэлжилсээр байх юм. Монголчууд бид нэгдэж чадвал юуг ч хийж чаддаг ард түмэн. Тиймээс “Хүнсний хувьсгал”-ын гал ноцох эсэх нь бидний эв нэгдэл, хамтын ажиллагаанаас хамаарна.
