Кембрижийн их сургуулийн судлаачдын ахалсан шинэ судалгаагаар бэлчээрийн менежментийг сайжруулснаар хөрсөнд хуримтлагдах нүүрстөрөгчийн хэмжээ мэдэгдэхүйц нэмэгдэх боломжтой ч малын тэжээлийн үйлдвэрлэл болон нийлүүлэлтийн сүлжээнээс үүсэх хүлэмжийн хийн ялгарал энэ үр ашгийн нэлээд хэсгийг сааруулж болзошгүйг тогтоожээ.
Бэлчээрийн экосистемийн ач холбогдол
Бэлчээрийн экосистемд тал хээр, саванна, прерийн бүсүүд багтдаг бөгөөд эдгээр нь дэлхийн хуурай газрын бараг тал хувийг эзэлдэг. Мөн дэлхий даяар 500 сая орчим хүний амьжиргааг дэмждэг чухал нөөц юм.
Эдгээр газар нутгийн ихэнх нь газар тариалан эрхлэхэд тохиромжгүй боловч үхэр, хонь, ямаа зэрэг бэлчээрийн мал аж ахуйн үндсэн тэжээлийн бааз болдог. Хөдөө аж ахуйн салбарын байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулах шаардлага нэмэгдэхийн хэрээр хүнсний үйлдвэрлэлийг алдагдуулахгүйгээр уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулахад бэлчээрийн экосистем ямар хувь нэмэр оруулж болох талаар судалгаа эрчимжиж байна.
Бэлчээрийн зөв менежмент хөрсний нүүрстөрөгчийг нэмэгдүүлдэг
Бэлчээрийн сайжруулсан менежмент нь бэлчээрийн даацыг хэтрүүлэхгүй байх, малын ачааллыг зохистой түвшинд барих, ургамлан бүрхэвчийг нөхөн сэргээх, үндэсний хөгжлийг дэмжихэд чиглэдэг.
Ингэснээр ургамал фотосинтезээр шингээсэн нүүрстөрөгчийн давхар ислийн илүү их хэсгийг үндэс, навчны үлдэгдэл болон органик бодисын задралаар дамжуулан хөрсөнд хуримтлуулдаг.
Судалгааны тооцооллоор энэхүү аргачлалыг өргөн хэрэгжүүлбэл жил бүр нэмэлтээр 2.2 тэрбум тонн нүүрстөрөгчийн давхар исэлтэй тэнцэх хэмжээний хүлэмжийн хий хөрсөнд шингэх боломжтой бөгөөд энэ нь өнөөгийн хүний үйл ажиллагаанаас ялгарч буй дэлхийн нийт хүлэмжийн хийн ойролцоогоор 4 хувьтай тэнцэнэ.
Тэжээлийн үйлдвэрлэлээс үүдэх ялгарал үр ашгийг бууруулдаг
Гэвч судлаачид чухал нэгэн сорилтыг онцолжээ.
Бэлчээрийн ачааллыг бууруулахын тулд фермерүүд малын тэжээлийг эрдэнэ шиш, арвай, овьёос, шар буурцаг зэрэг гаднаас нийлүүлдэг тэжээлээр нөхөх шаардлагатай болдог.
Эдгээр тэжээлийг үйлдвэрлэх, боловсруулах, тээвэрлэх явцад газрын ашиглалтын өөрчлөлт, бордооны хэрэглээ, олон улсын тээвэр зэрэг олон эх үүсвэрээс хүлэмжийн хий ялгардаг байна.
Цэвэр уур амьсгалын үр ашиг 31 хүртэл хувиар буурч болзошгүй
Судалгаанд эдгээр нэмэлт ялгарлыг хамтатган тооцоход бэлчээрийн менежментийг сайжруулснаар бий болох уур амьсгалын эерэг нөлөө 31 хүртэл хувиар буурч болох нь тогтоогджээ.
Энэ нь зөвхөн хөрсөнд хуримтлагдах нүүрстөрөгчийг бус, мал аж ахуйн бүх тогтолцоог цогцоор нь үнэлэх шаардлагатайг харуулж байна.
Малын тэжээл, метан болон бууцны ялгарлыг хамтатган үнэлжээ
Судалгаанд дэлхийн 300 гаруй байршилд хийгдсэн 200 гаруй судалгааны мэдээллийг нэгтгэн ашигласан байна.
Судлаачид бэлчээрийн янз бүрийн нөхцөлд ургамал хөрсөнд хэр хэмжээний нүүрстөрөгч хуримтлуулж буйг үнэлэхийн зэрэгцээ малын тэжээлийн бүтэц, хоол боловсруулалтын явцад ялгарах метан хий, бууц задарснаас үүсэх азотын давхар ислийн ялгарлыг мөн тооцсон байна.
Зарим тохиолдолд нэмэлт тэжээл хэрэглэсэн малын метан ялгаралт буурдаг ч энэ нь тэжээлийн үйлдвэрлэлээс бий болох нэмэлт ялгарлыг бүрэн нөхөхөд хангалтгүй байжээ.
Бүс нутгийн ялгаа үр дүнд хүчтэй нөлөөлдөг
Судалгаагаар бүс нутгийн онцлог үр дүнд ихээхэн нөлөөлдөг болохыг мөн тогтоосон байна.
Жишээлбэл, Европын холбооны орнууд малын тэжээлийн ихээхэн хэсгийг Бразил улсаас импортолдог бөгөөд тэнд газар тариалангийн талбайг тэлэх зорилгоор ой модыг устгах явдал нүүрстөрөгчийн их хэмжээний ялгарлыг үүсгэдэг.
Харин АНУ-ын Дундад Баруун бүс зэрэг газар тариалан эртнээс хөгжсөн бүс нутгуудад үйлдвэрлэсэн тэжээлийн байгаль орчны өртөг харьцангуй бага байдаг.
Орон нутгийн нөхцөлд тохирсон шийдэл шаардлагатай
Иймээс бэлчээрийн менежментийн арга хэмжээг тухайн бүс нутгийн онцлогт тохируулан боловсруулах шаардлагатайг судлаачид онцолжээ.
Нэг бүс нутагт уур амьсгалын бодит үр ашиг авчрах арга хэмжээ өөр газар ижил үр дүн өгөхгүй байж болох бөгөөд энэ нь тэжээлийн эх үүсвэр, газрын ашиглалтын өөрчлөлт, нийлүүлэлтийн сүлжээ зэрэг олон хүчин зүйлээс хамаарна.
Тиймээс бодлого боловсруулагчид болон мал аж ахуйн салбарын байгууллагууд хүлэмжийн хийн ялгарлыг зөвхөн бэлчээрээр бус, үйлдвэрлэлийн бүх мөчлөгийн хүрээнд үнэлэх шаардлагатай гэж үзжээ.
Байгалийн шийдлийг цогцоор нь хэрэгжүүлэх шаардлагатай
Судалгаанд мөн байгалийн гаралтай уур амьсгалын шийдлүүдийг тус тусад нь бус, газар ашиглалт, мал аж ахуйн менежмент, худалдаа, нийлүүлэлтийн сүлжээ, хүрээлэн буй орчны харилцан хамаарлыг хамтатган авч үзэх шаардлагатайг онцолсон байна.
Ийм системийн хандлага нь уур амьсгалын зорилтыг биологийн олон янз байдлыг хамгаалах, фермерүүдийн ашиг орлого болон дэлхийн хүнсний аюулгүй байдлын зорилттой зэрэгцүүлэн хэрэгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм.
Судалгааны ахлах зохиогч, Кембрижийн их сургуулийн Экосистем ба нүүрстөрөгчийн шинжлэх ухааны бүлгийн өмнөх ахлагч, доктор Адам Пеллегрини хэлэхдээ:
“Малын тэжээл болон нийлүүлэлтийн сүлжээ нь мал аж ахуйн салбарын ялгарлын чухал эх үүсвэр гэдгийг бид өмнө нь мэддэг байсан. Харин эдгээр хүчин зүйл бэлчээрийн менежментээр бий болох уур амьсгалын үр ашигтай хэрхэн харилцан нөлөөлдгийг өмнө нь ингэж иж бүрэн харуулж байгаагүй.”
Цаашдын судалгааны чиглэл
Судлаачдын үзэж буйгаар цаашид загварчлалыг улам боловсронгуй болгож, уур амьсгалын өөрчлөлт, бордооны хүртээмж, геополитикийн нөхцөл байдал зэрэг нийлүүлэлтийн сүлжээнд нөлөөлөх шинэ мэдээллийг тогтмол тусгах нь бодлого боловсруулагчдад илүү оновчтой шийдвэр гаргахад дэмжлэг үзүүлэх юм.
Эцэст нь судалгаанд бэлчээрийн зөв менежмент нь уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулахад чухал үүрэгтэй хэдий ч зөвхөн энэ арга хэмжээгээр хангалтгүй болохыг онцолжээ. Бодит үр дүнд хүрэхийн тулд малын тэжээл үйлдвэрлэлээс эхлээд малын менежмент, нийлүүлэлтийн бүх үе шатанд ялгарлыг бууруулж, тухайн бүс нутгийн нөхцөлд тохирсон цогц шийдлийг хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэж дүгнэсэн байна.
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн дарамт эрчимжиж буй өнөө үед мал аж ахуйн салбарын тогтвортой хөгжлийг хангахын тулд үйлдвэрлэлийн тогтолцоог бүхэлд нь хамарсан ийм нэгдсэн арга барил улам бүр чухал болохыг энэхүү судалгаа харууллаа.
Эх сурвалж: Dairy Global
