Дэлхий нийтээрээ жилийн бүрийн тавдугаар сарын 12-ны өдөр тохиодог Олон улсын ургамал хамгааллын өдрийг “Ургамлын эрүүл мэнд бол Нэг эрүүл мэнд” уриан дор тэмдэглэж байна. Энэхүү өдрийг НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO) болон Олон улсын ургамал хамгааллын конвенц (IPPC)-оос санаачлан, 2020 онд НҮБ-ын Ерөнхий Ассемблей албан ёсоор баталсан билээ.
Олон улсын ургамал хамгааллын өдрийг тэмдэглэхийн гол зорилго нь:
- Ургамлын эрүүл мэндийн ач холбогдлыг олон нийтэд таниулах,
- Ургамлын халдварт өвчин, хортон шавжны тархалтаас урьдчилан сэргийлэх,
- Хүнсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн тогтвортой байдал,
- Байгаль орчны тэнцвэрт байдлыг хамгаалах үйл хэрэгт дэлхий нийтээрээ анхаарал хандуулахад оршдог.
Дэлхий дахинд ургамлын халдварт өвчин, хортон шавжны улмаас ургацын 20-40 хувь алдагддаг бол уур амьсгалын өөрчлөлт, хүн амын өсөлт, хил дамнасан худалдаа, аялал жуулчлал нэмэгдэж буй өнөөгийн нөхцөлд энэ асуудал улам бүр хурцдаж байгаа юм. Ургамал нь хүн төрөлхтний идэж буй хүнсний 80 хувийг, амьсгалж буй агаарын 98 хувийг бүрдүүлдэг амин чухал эх үүсвэр байдаг. Иймд ургамлыг хамгаална гэдэг нь эрүүл амьдралыг хамгаалж буй үйлс билээ.
Монгол Улс 2008 онд “Ургамал хамгааллын олон улсын конвенц”-д нэгдэн орсон. Одоогийн байдлаар 185 улс тус конвенцийн гишүүн болоод байна. Конвенцийн үндсэн зорилго нь:
- Байгалийн болон таримал ургамлыг хөнөөлт организмоос хамгаалах,
- Ургамал болон ургамлын гаралтай бараа бүтээгдэхүүний олон улсын худалдаа,
- Аялал жуулчлал, хүн амын шилжилт хөдөлгөөнөөр дамжин хөнөөлт организм нэг улс орноос нөгөөд тархахаас сэргийлэх,
- Биологийн олон янз байдлыг хамгаалах,
- Аюулгүй, хөнгөвчилсөн олон улсын худалдааг дэмжихэд оршдог.
Монгол Улс энэхүү үүргийнхээ хүрээнд хөнөөлт организмын эрсдэлийн үнэлгээ, тархалтын мэдээлэл, ургамлын эрүүл ахуйн арга хэмжээ зэрэгт гишүүн орнууд болон бүс нутгийн ургамал хамгааллын байгууллагуудтай хамтран ажиллаж, олон улсын стандартуудыг хангах шаардлагатай болсон. Монгол Улсын Их Хурлын 2024 оны “Төрийн захиргааны байгууллагын тогтолцоо, бүтцийн ерөнхий бүдүүвчид нэмэлт оруулах тухай” 53 дугаар тогтоол, Монгол Улсын Засгийн газрын 2024 оны “Ургамал хамгааллын газар байгуулах тухай” 248 дугаар тогтоолоор ургамал хамгааллын чиг үүргийг хариуцан хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ургамал хамгааллын газрыг байгуулан ажиллаж байна.
