Эль Ниньо гэдэг нь Номхон далайн усны температур хэвийн хэмжээнээс халж, дэлхийн цаг уурт хүчтэй нөлөөлдөг үзэгдэл юм.
Ром хот. Эль Ниньогийн шинэ үе шат ойрын хэдэн долоо хоногт эхэлж болзошгүй байгаа нь дэлхийн хөдөө аж ахуйн салбарт сэрэмжлүүлэг болж байна. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO)-ын шинжээчдийн хийсэн шинэ дүн шинжилгээгээр Эль Ниньотой холбоотой ган гачиг тариалангийн талбай болон бэлчээрт хамгийн хүчтэй нөлөөлөх магадлалтай бүс нутгуудыг тодорхойлжээ.
Дэлхийн цаг уурын байгууллага (WMO) энэ удаагийн Эль Ниньо ердийнхөөс илүү хүчтэй байх төлөвтэй гэж үзэж байна. Харин FAO 41 жилийн хугацаанд цуглуулсан хиймэл дагуулын мэдээлэлд суурилсан Хөдөө аж ахуйн стрессийн индексийн систем (ASIS)-ийг ашиглан хүчтэй Эль Ниньо тохиолдох үед аль бүс нутагт хамгийн ноцтой ган үүсэх хандлагатайг тогтоожээ.
Судалгаагаар Сахелийн бүс, Өмнөд Африк, Өмнөд болон Зүүн өмнөд Ази, Төв Америкийн “Хуурай коридор”, Карибын тэнгисийн орнууд хамгийн өндөр эрсдэлтэйд тооцогдож байна. Эдгээр бүсийн зарим газар тариалан, мал аж ахуйн бүсүүд ойрын саруудад ган гачигт нэрвэгдэх магадлал 50 хувиас давжээ.
Эдгээр нутгууд өмнөх 2015–2016 болон 2023–2024 оны Эль Ниньогийн үеэр ч хүнд хохирол амссан байна. Ургац алдагдах, малын хорогдол нэмэгдэх, өрхийн өр зээл өсөх, хүнс, ус хайж шилжин суурьших зэрэг асуудал давтагдах эрсдэлтэй хэвээр байна. Зөвхөн 2015–2016 оны Эль Ниньогийн үеэр дэлхий даяар 60 сая гаруй хүн өртөж, 23 улсад хүмүүнлэгийн тусламжийн хэрэгцээ эрс өссөн байна.
Өнөөдөр уур амьсгалын өөрчлөлт, зэвсэгт мөргөлдөөн, эдийн засгийн тогтворгүй байдал зэрэг хүчин зүйл давхар нөлөөлж байгаа нь нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж болзошгүйг шинжээчид анхааруулж байна. Ялангуяа хүнсний аюулгүй байдал сул, байгалийн эрсдэлд эмзэг орнууд хамгийн их өртөх төлөвтэй байна.
FAO болон Дэлхийн хүнсний хөтөлбөр (WFP) эрсдэл өндөртэй 22 улсад нийт 8.8 сая хүнийг хамгаалах зорилгоор урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг санхүүжүүлэх олон улсын уриалга гаргаад байна. Үүнд тариаланчид, малчдад дэмжлэг үзүүлэх, мөнгөн тусламж олгох, эрт сэрэмжлүүлэх тогтолцоог бэхжүүлэх, ус болон малын тэжээлийн нөөцийг бүрдүүлэх зэрэг арга хэмжээнүүд багтаж байна.
Хамгийн их эрсдэлтэй бүсүүд
Эрсдэл нь зөвхөн хур тунадасны хэмжээ буурснаас шалтгаалахгүй. Мөргөлдөөн, архаг өлсгөлөнд нэрвэгдсэн, хур бороонд бүрэн түшиглэдэг газар тариалан эрхэлдэг, мал сүрэг нь өрхийн амьжиргааны үндэс болдог бүс нутагт дунд зэргийн ган ч ноцтой үр дагавар авчирч болзошгүй.
- Сахелийн бүсэд хүнсний хомсдол сүүлийн таван жил дараалан дордож, зэвсэгт мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй шилжилт хөдөлгөөн нэмэгдсээр байна.
- Өмнөд Африкт өмнөх Эль Ниньогийн үеэр сүүлийн зуу гаруй жилийн хамгийн хүчтэй ган тохиож, олон арван сая хүнийг хүнсний тусламж шаардлагатай нөхцөлд хүргэсэн.
- Төв Америк болон Карибын тэнгист хур тунадас багасах эрсдэл нь хүнсний хомсдлыг богино хугацаанд хурцатгаж болзошгүй бөгөөд ялангуяа “Хуурай коридор”, Гаити зэрэг бүсүүд эмзэг хэвээр байна.
- Азид Энэтхэг, Пакистанаас эхлээд Мьянмар, Тайланд, Камбож, Вьетнам, Филиппин, Индонез хүртэлх өргөн бүсэд борооны улирал суларснаар будаа, эрдэнэ шиш зэрэг стратегийн таримлын ургацад сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй.
Урьдчилан арга хэмжээ авах нь хамгийн үр дүнтэй
Эрсдэлийг эрт тогтоож чадвал тариаланчид болон малчид тариалалтын хугацаагаа өөрчлөх, ган тэсвэртэй сорт сонгох, малын тэжээл нөөцлөх, усны эх үүсвэрээ урьдчилан бэлтгэх зэрэг чухал шийдвэрийг цаг алдалгүй гаргах боломжтой.
FAO-гийн үзэж буйгаар өндөр нарийвчлалтай эрсдэлийн зураглал нь засгийн газрууд болон олон улсын байгууллагуудад нөөцөө хамгийн эмзэг бүсэд төвлөрүүлж, мөнгөн тусламж, усалгааны дэмжлэг, малын тэжээл болон бусад шаардлагатай тусламжийг оновчтой хүргэх боломжийг олгоно.
Өмнөх туршлагаас харахад эрт арга хэмжээ авах нь үр дүнтэй болох нь батлагдсан. Тухайлбал, Өмнөд Африкт 2023–2024 оны Эль Ниньогийн өмнө хэрэгжүүлсэн урьдчилан сэргийлэх хөтөлбөрөөр үрийн нөөц, мал аж ахуйн дэмжлэг, цаг агаарын сэрэмжлүүлгийг сайжруулснаар сая сая хүний амьжиргааг хамгаалж чаджээ.
Эль Ниньо бүрэлдэж эхэлж буй нь тодорхой болсон энэ үед цаашдын үр дагавар нь улс орнууд болон холбогдох байгууллагууд хэр хурдан, оновчтой арга хэмжээ авч чадахаас ихээхэн шалтгаалах юм.
