Шинэ тайланд мөн далайн тээврийн түлшний өөрчлөлт, эрчим хүч-хөдөө аж ахуйн зах зээлийн уялдаа холбоо, бордооны зах зээл болон дэлхийн хүнсний импортын зардлын талаар тусгайлан авч үзжээ.
Ром – Дэлхийн хүнсний түүхий эдийн зах зээлийн төлөв байдал ерөнхийдөө эерэг хэвээр байгаа ч 2026/27 оны үр тарианы үйлдвэрлэл түүхэн өндөр түвшинд хадгалагдах хэдий ч өмнөх рекорд үзүүлэлтээс бага зэрэг буурах төлөвтэй байна. Гэсэн хэдий ч зах зээлийн төлөв нь Эль-Ниньогийн үзэгдэл, мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй эрчим хүч, бордооны зах зээлийн савлагаа, геополитикийн хурцадмал байдал, худалдааны бодлогын тодорхойгүй байдал болон дэлхийн эдийн засгийн хүндрэл зэрэг олон хүчин зүйлээс ихээхэн хамааралтай хэвээр байгааг НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO)-ын өнөөдөр нийтэлсэн шинэ тайланд онцолжээ.

FAO-ийн шинэ Food Outlook тайланд дурдсанаар дэлхий даяарх улаан буудай, бүдүүн үр тариа, будааны ургац ирэх онд дээд түвшнээсээ буурах төлөвтэй ч өмнөх онуудтай харьцуулахад өндөр хэвээр байх бөгөөд хангалттай нөөц нь нийлүүлэлтийг дэмжих аж.
Тус тайланд үр тариа, тосны ургамал, элсэн чихэр, мах, сүү, загасны аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, хэрэглээ, худалдаа, нөөцийн талаарх шинэчилсэн үнэлгээ, таамгийг багтаасан байна. Мөн олон улсын далайн тээврийн цэвэр эрчим хүчний шилжилтийн үр дагавар, этанол болон элсэн чихрийн үнийн хамаарал, бордооны зах зээл, дэлхийн хүнсний импортын зардлын талаар нэмэлт судалгаа оруулжээ.

FAO-ийн Ерөнхий эдийн засагч Максимо Тореро хэлэхдээ:
“Хүнс, хөдөө аж ахуйн тогтолцоо үйлдвэрлэлийн түвшинд тогтвортой харагдаж байгаа ч эрсдэлүүд нэмэгдэж байна. Эдгээрийн олонх нь дэлхийн нийлүүлэлт болон хүнсний хүртээмжид хурдан бөгөөд сөрөг нөлөө үзүүлэх боломжтой. Иймээс худалдааны урсгалыг нээлттэй байлгаж, нийлүүлэлтийн сүлжээг хэвийн ажиллуулахын зэрэгцээ орон нутгийн цаг уурын цочролд бэлэн байх шаардлагатай” гэжээ.

Үр тарианы үйлдвэрлэлийн төлөв
Дэлхийн нийт үр тарианы үйлдвэрлэл 2026 онд өмнөх оноос 2 хувиар буурч, 2.982 тэрбум тонн болох төлөвтэй байна.
Харин хэрэглээ өссөөр байх бөгөөд хүнсний зориулалтын хэрэглээ 1 хувиар нэмэгдэх төлөвтэй.
Бага орлоготой, хүнсний хомсдолтой орнуудын нэг хүнд ногдох үр тарианы хэрэглээ 0.4 хувиар буурах төлөвтэй байна.

Гол бүтээгдэхүүнүүдийн төлөв
Улаан буудай
2026/27 онд дэлхийн улаан буудайн үйлдвэрлэл 3.8 хувиар буурч, 810.9 сая тонн болох төлөвтэй.
Австрали, Европын Холбоо, АНУ зэрэг томоохон экспортлогчдын ургац буурна. Ялангуяа АНУ-д үйлдвэрлэл 21.3 хувиар буурах төлөвтэй байна.
Бүдүүн үр тариа
Ирэх онд үйлдвэрлэл 1.2 хувиар буурч, 1.619 тэрбум тонн болох төлөвтэй.
Хойд Америкт тариалалтын хэмжээ болон ургац буурч байгаа ч Өмнөд Америк, ялангуяа Аргентины эрдэнэ шишийн үйлдвэрлэл өсөх төлөвтэй байна.
Шар буурцаг
2025/26 онд дэлхийн шар буурцгийн үйлдвэрлэл 432.3 сая тонн болж шинэ дээд амжилт тогтоох төлөвтэй.
Бразил, ОХУ-ын өсөлт нь Аргентин, Энэтхэг, Хойд Америкийн бууралтыг нөхөхөөр байна.
Мах
Дэлхийн махны үйлдвэрлэл 1 хувиар өсөж, 391.3 сая тонн хүрэх төлөвтэй.
Шувууны махны үйлдвэрлэл 2.5 хувиар өсөх бол үхрийн махны үйлдвэрлэл буурна.
Ургамлын тос
2025/26 онд хэрэглээ нь үйлдвэрлэлээс давж, зах зээлийн нөхцөл чангарч, эцсийн нөөц гурав дахь жилдээ дараалан буурах төлөвтэй.
Загасны аж ахуй
2026 онд дэлхийн загас агнуур, усан аж ахуйн үйлдвэрлэл 1 хувиар өсөж, 200.5 сая тонн хүрнэ.
Сам хорхой, яргай загас, мөрөг загасны үйлдвэрлэлээр тэргүүлсэн усан аж ахуйн салбар 2.9 хувиар өсөх бол байгалийн загас агнуур 1.1 хувиар буурна.

Далайн тээврийн түлш, био түлш болон бордооны зах зээл
Олон улсын далайн байгууллага (IMO)-ын цэвэр түлш, эрчим хүчний эх үүсвэрт шилжих бодлого нь хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулахад чухал үүрэгтэй боловч, ялангуяа Жижиг арлын хөгжиж буй орнуудын (SIDS) хүнс, хөдөө аж ахуйн зах зээлд томоохон нөлөө үзүүлэх боломжтой гэж тайланд дурджээ.
Тайланд мөн 2012 оноос хойш этанол болон элсэн чихрийн үнийн хамаарал хэрхэн өөрчлөгдсөнийг судалсан байна.
Бордооны зах зээлийн хувьд:
2026 оны 1-4 дүгээр сард дэлхийн бордооны худалдааны хэмжээ өмнөх оны мөн үеэс 20-25 хувиар буурсан.
Азот, фосфатын бордооны худалдан авалт Европ, Хойд Америкт саарсантай холбоотойгоор 2026/27 оны газар тариалангийн улиралд нийлүүлэлтийн эрсдэл хэвээр байна.
Зах зээлийн нөхцөл байдал нь Хормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх тээврийн нөхцөлөөс ихээхэн хамааралтай хэвээр байна.

Дэлхийн хүнсний импортын төлбөр шинэ дээд хэмжээнд хүрэв

FAO-ийн шинэчилсэн тооцоогоор дэлхийн хүнсний импортын нийт зардал 2025 онд өмнөх оноос 7.9 хувиар өсөж, 2.22 их наяд ам.долларт хүрч шинэ дээд амжилт тогтоох төлөвтэй байна.
Энэ өсөлт нь үр тариа, элсэн чихэр, тосны ургамлын импортын үнэ буурсан хэдий ч:

• кофе,
• какао,
• амтлагч,
• малын гаралтай бүтээгдэхүүн,
• загас,
• жимс, хүнсний ногоо зэрэг өндөр үнэ бүхий бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтөөс шалтгаалжээ.

Орлогын бүлгээр авч үзвэл:

• Өндөр орлоготой орнуудын импортын зардал 9.3 хувиар,
• Дундаас дээш орлоготой орнуудынх 4 хувиар,
• Дундаас доош орлоготой орнуудынх 7.9 хувиар,
• Бага орлоготой орнуудынх 6.7 хувиар өссөн байна.

FAO өмнө нь хийсэн судалгаандаа геополитикийн өндөр эрсдэлтэй үед газрын тосны үнийн өсөлтөөс үүдэх хүнсний импортын зардлын нөлөө нь хэвийн нөхцөлөөс бараг хоёр дахин өндөр байдаг болохыг тогтоожээ. Учир нь тодорхойгүй байдал, эрсдэлийн нэмэлт зардал, даатгалын үнэ болон логистикийн хүндрэл нь эрчим хүчний үнийн өсөлтийг хүнсний импортын өртөгт илүү хүчтэй дамжуулдаг байна.

Эх сурвалж: https://news.un.org/feed/view/en/story/2026/06/1167742