Органик үйлдвэрлэл, хүнсний тогтолцоо, газрын доройтлыг бууруулах асуудлыг бүс нутгийн хамтын ажиллагаатай уялдуулан хэлэлцэж байна

“Төв Азийн Органик Форум ба Экспо–2026” арга хэмжээ өнөөдөр Улаанбаатар хотноо эхэллээ. Гурав дахь удаагаа зохион байгуулагдаж буй тус форум энэ удаа Монгол Улсад болж байгаа бөгөөд Төв Азийн орнуудын органик үйлдвэрлэл, хүнсний тогтолцоо, газрын доройтлыг бууруулах, тогтвортой үйлдвэрлэл, худалдаа, экспортын хамтын ажиллагааг хэлэлцэж байна.

Бишкек, Алматы хотноо эхэлсэн тус форумыг Улаанбаатар хотноо үргэлжлүүлж байгаа нь Төв Азийн органик салбарын хамтын ажиллагаа мэдлэг, туршлага солилцох түвшнээс бодит түншлэл, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, зах зээлийн хамтын ажиллагааны түвшинд шилжих боломж бүрдэж буйн илэрхийлэл болж байна.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн сүүлийн жилүүдэд хийсэн Төв Азийн орнуудтай харилцаа, хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэхэд чиглэсэн төрийн айлчлалууд энэ хамтын ажиллагааны улс төр, дипломат суурийг бэхжүүлсэн.

Ийнхүү Төв Азийн улс орнуудтай улс төр, дипломат харилцааны түвшинд бэхжүүлсэн түншлэлийг худалдаа, бизнес, хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчин зэрэг салбарын бодит хамтын ажиллагаагаар баяжуулах нь дараагийн чухал алхам болж байна.

Энэ хүрээнд “Төв Азийн Органик Форум ба Экспо–2026” нь Монгол Улс болон Төв Азийн орнуудын үйлдвэрлэгч, бизнес эрхлэгч, хөрөнгө оруулагч, судлаач, бодлого боловсруулагчдыг холбох шинэ талбар болж байна.

Ч.Даваабаяр: Органик үйлдвэрлэлийг хүнс, хөрс, эрүүл мэндийн уялдаатайгаар харах шаардлагатай

Форумын үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Үйлдвэр, үйлчилгээний бодлогын зөвлөх Ч.Даваабаяр үг хэлж, органик үйлдвэрлэлийн хөгжил нь зөвхөн хүнсний бүтээгдэхүүний нэр төрөл нэмэгдүүлэх асуудлаар хязгаарлагдахгүй, хөрс, ус, газар ашиглалт, хүнсний аюулгүй байдал, хүний эрүүл мэнд болон үйлдвэрлэгчдийн орлоготой уялдах өргөн хүрээний асуудал болохыг онцоллоо.

Тэрбээр газрын доройтол, хүнсний үйлдвэрлэлийн хоорондын уялдааг онцолж, илүү их хүнс үйлдвэрлэхийн зэрэгцээ үйлдвэрлэлийн үндэс болсон хөрс, ус, газрыг хамгаалах шаардлагатайг тэмдэглэсэн юм.

Мөн Монгол Улсын уламжлалт нүүдлийн мал аж ахуй, бэлчээр ашиглалтын мэдлэгийг орчин үеийн шинжлэх ухаан, технологи, стандарт, баталгаажуулалт болон зах зээлтэй холбож чадвал органик үйлдвэрлэлийн хөгжлийн нэг боломж болохыг хэлэв.

Ч.Даваабаяр органик үйлдвэрлэлийн асуудлыг Монгол Улсын “Хүнсний хувьсгал”-ын бодлоготой холбон тайлбарлахдаа хүнсний үйлдвэрлэлийг зөвхөн хэмжээгээр нэмэгдүүлэхээс гадна чанар, аюулгүй байдал, тогтвортой байдал, нэмүү өртөгт суурилсан үйлдвэрлэл рүү шилжүүлэх шаардлагатайг онцолсон байна.

Монгол Улсад органик үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх эрх зүйн орчин сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдэж байна. УИХ 2024 оны нэгдүгээр сарын 17-нд “Органик бүтээгдэхүүний тухай” хуулийн шинэчилсэн найруулгыг баталсан бөгөөд уг хууль 2025 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлсэн. Хуулиар органик бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, боловсруулах, баталгаажуулах, бүртгэх, шошголох, худалдаалах болон экспортлохтой холбоотой харилцааг зохицуулж байна.

Түүнчлэн органик бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэн аж ахуйн нэгжийн тухайн бүтээгдэхүүнээс олсон орлогод ногдох албан татварыг орлого олж эхэлсэн эхний таван жилд 100 хувь, дараагийн таван жилд 50 хувиар хөнгөлөх зохицуулалт Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд туссан байдаг.

Мөн органик үйлдвэрлэлд тавигдах шаардлага, баримтлах журмыг 2025 онд шинэчлэн баталж, органик бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, боловсруулалт, хадгалалт, сав баглаа боодол, шошгололт, худалдаа, экспорт, импорт зэрэг үйлдвэрлэлийн үе шатыг зохицуулах эрх зүйн зохицуулалтыг нарийвчилсан.

Энэ жилийн форум нь Монгол Улс НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлыг зохион байгуулж буй онцгой цаг үед болж байгаагаараа мөн ач холбогдолтой.

Газраа сэргээж, хамгаалж чадвал хүнсээ тогтвортой үйлдвэрлэнэ. Харин хүнс үйлдвэрлэлээ байгальд ээлтэй, хөрсөө хамгаалсан арга барилд шилжүүлж чадвал үйлдвэрлэлийн салбар өөрөө газрын доройтлыг бууруулахад хувь нэмэр оруулна.

Монгол Улсын хувьд нүүдлийн мал аж ахуй, бэлчээрийн зохистой ашиглалт, уламжлалт мэдлэг, байгальд ээлтэй үйлдвэрлэлийн арга барил нь органик үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд давуу тал болох боломжтой. Харин эдгээр уламжлалт мэдлэг, туршлагыг орчин үеийн шинжлэх ухаан, технологи, стандарт, баталгаажуулалт, зах зээлтэй холбох шаардлагатай.

Форумын хүрээнд оролцогчид Төв Азийн орнуудын органик үйлдвэрлэлийн туршлага, бодлого, стандарт, баталгаажуулалт, зах зээл, экспортын боломжийн талаар хэлэлцэж, үйлдвэрлэгчид хоорондын хамтын ажиллагаа, бизнесийн түншлэл, хөрөнгө оруулалт, шинэ зах зээлийг бий болгох боломжийг эрэлхийлж байна.

Монгол Улс Төв Азийн орнуудтай бэхжүүлж буй түншлэлээ органик үйлдвэрлэл, хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, худалдаа, экспортын бодит хамтын ажиллагаагаар баяжуулах боломжтой.

Төв Азийн III Органик форум, экспо нь энэ боломжийг бодит ажил хэрэг болгох, Монголын органик бүтээгдэхүүнийг бүс нутгийн болон олон улсын зах зээлд гаргах шинэ гарцыг эрэлхийлэх чухал талбар болж байна.

Форумын гол зорилго нь “илүү их хүнс” үйлдвэрлэхээс “илүү чанартай, илүү аюулгүй, илүү тогтвортой, илүү үнэ цэнтэй хүнс” үйлдвэрлэхэд шилжих шинэ хандлагыг бүс нутгийн хэмжээнд дэмжихэд чиглэсэн.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн онцолсон “Хөрс эрүүл бол хүнс эрүүл. Хүнс эрүүл бол хүн эрүүл” гэсэн санаа нь органик үйлдвэрлэл, газрын эрүүл мэнд, хүнсний аюулгүй байдал, хүний эрүүл мэндийг нэг цогц байдлаар харах бодлогын үндсэн агуулгыг илэрхийлж байгаа билээ.

Төв Азийн III Органик Форум, Экспо–2026 наймдугаар сарын 29-30-ны өдрүүдэд үргэлжилнэ.