Завхан аймгийн нутагт цөлжүү хээрийн болон говь-цөлийн элсний бэлчээр зонхилж, мал аж ахуйн ашиглалтад чухал нөлөө үзүүлж байгааг бэлчээрийн судалгаагаар тодорхойлсон талаар Завхан аймгийн Ус цаг уур орчны шинжилгээний газраас мэдээллээ.

Судалгааны дүнгээр Дөрвөлжин, Эрдэнэхайрхан, Сантмаргац, Завханмандал, Ургамал зэрэг сумын нутагт цөлжүү хээрийн бэлчээр давамгайлж байгаа бөгөөд эдгээр бүс нутаг тэмээ болон бог малд тохиромжтойд тооцогдож байна.

Судалгаагаар зун-намрын улиралд тэмээ бэлчээхэд тохиромжтой болон нэн тохиромжтой бэлчээрийн 45.4 хувь нь Дөрвөлжин, Эрдэнэхайрхан, Сантмаргац, Завханмандал, Ургамал сумын цөлжүү хээрийн бүсэд ногдож байна. Харин өвөл-хаврын улиралд тэмээнд тохиромжтой болон нэн тохиромжтой бэлчээрийн 35.28 хувийг эдгээр сумын цөлжүү хээр, элсэн бэлчээр эзэлж байна.

Мөн Завхан аймгийн нутаг дэвсгэрт Монгол элс, Бор хярын элс, Сэврэнулааны элс, Улаагчийн элс, Борхын элс, Сулин адагийн элс, Ар загийн элс, Хомын элс зэрэг томоохон элсэн манханууд тархсан байдаг. Эдгээр нь бэлчээрийн тогтоц, бүтэц бүрэлдэхүүнд нөлөөлдөг бөгөөд судалгаагаар аймгийн нийт нутаг дэвсгэрийн 6.29 хувийг элсний нүүлтэд өртсөн бэлчээр эзэлж байгааг тогтоожээ.

Говь-цөлийн довцог, бөөрөг бүхий сул бэхэжсэн элсний бэлчээрт үндэслэг ишт үетэн ургамал болон сульт, шимэрс–суль–элсний шарилжит бүлгэмдэл зонхилон ургадаг байна. Сульт элсний бэлчээрийн 100 ам метр талбайд дунджаар 8–10 зүйл ургамал ургадаг бөгөөд тэдгээрийн дотор малд идэмж сайтай ургамлын найман зүйл хүртэл тохиолддог ажээ.

Ургацын хувьд нэг га талбайгаас дунджаар 3.5-5.18 центнер өвс хураан авах боломжтой бөгөөд ургамлын нийт бүрэлдэхүүний 95 орчим хувийг дан ганц хар суль эзэлдэг байна. Химийн найрлагын хувьд хуурай бодисын агууламж дахь уураг 5.6 хувь, тослог 6.5 хувьтай буюу шимт чанарын хувьд дунд зэрэгт тооцогдож байгааг судалгаанд онцолжээ.